Wat is de renovatieplicht in Vlaanderen?

Bijgewerkt op 3 november 2026 · door Siemen Reynders, erkend energiedeskundige

Wat geldt nu voor de renovatieplicht?

De renovatieplicht heet officieel de renovatieverplichting voor residentiële gebouwen. Dit zijn de regels zoals ze op vlaanderen.be staan (nagekeken op 3 november 2026):

• Wie: je kocht sinds 1 januari 2023 een woning of appartement met EPC-label E of F.
• Doel: minstens label D. Je energiescore moet dus naar 400 kWh/m² per jaar of lager.
• Termijn: 6 jaar, te rekenen vanaf het verlijden van de authentieke akte bij de notaris.
• Verlenging: de termijn ging van 5 naar 6 jaar, voor lopende én nieuwe overdrachten. Dat werd definitief goedgekeurd op 12 december 2025.
• Geen verstrenging: het verstrengingspad, met strengere labels vanaf 2028, wordt afgeschaft (aangekondigd door de Vlaamse overheid). De plicht blijft beperkt tot label D.

Lees je ergens nog '5 jaar' of 'strengere labels vanaf 2028', dan is die informatie verouderd.

Wat als ik al vóór 2026 kocht?

Ook dan heb je 6 jaar. De verlenging geldt voor lopende overdrachten, dus ook voor aankopen in 2023, 2024 en 2025. Het voorbeeld van de Vlaamse overheid: werd de akte verleden op 1 februari 2024, dan moet je vóór 1 februari 2030 aan de plicht voldoen.

Voor wie geldt de renovatieverplichting?

De plicht ligt bij de nieuwe eigenaar. Ze geldt per akte en per wooneenheid: voor een huis, of voor één appartement in een groter gebouw. Ook vakantiewoningen en tweede verblijven vallen eronder.

De verkoper moet in de advertentie vermelden dat er een renovatieverplichting op de woning rust, en dat moet ook in het compromis en de authentieke akte staan. Zo weet je het al vóór je een bod doet.

Wat als ik de woning binnen de termijn doorverkoop?

Dan gaat de plicht mee. De volgende koper moet binnen de resterende termijn aan de eisen voldoen.

Overweeg je een woning met label E of F te kopen? Lees dan ook Huis kopen met EPC E of F.

Uitzonderingen op de renovatieplicht

De belangrijkste uitzonderingen:

• Erfgoed: de woning is beschermd erfgoed of staat in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed.
• Erfenis: wie erft, krijgt geen nieuwe plicht. Liep er al een renovatieplicht, dan vervalt die niet: ze gaat over op de erfgenaam.
• Sloop: wordt de woning binnen 6 jaar na de verwerving gesloopt, dan hoeft ze niet aan de plicht te voldoen.
• Share deal: je koopt de aandelen van een vennootschap die de woning bezit, niet de woning zelf.

Twijfel je of een uitzondering voor jou geldt? Ook de andere bijzondere situaties staan uitgewerkt op vlaanderen.be.

Bewijs en boete

Je bewijst dat je in orde bent met een nieuw EPC na de werken. Dat maakt een energiedeskundige type A op. Je vindt er een via de Energiekaart van VEKA. Je hoeft dat EPC niet apart aan te melden: het komt automatisch in de databank van VEKA.

Een simulatie telt niet als bewijs, ook die van BeterEPC niet. Ze helpt je kiezen welke werken je laat uitvoeren. Het officiële label staat pas op het nieuwe EPC.

Is er na 6 jaar geen nieuw EPC, of haalt het geen label D, dan riskeer je een administratieve geldboete van 500 tot 5.000 euro. De boete heft de plicht niet op: VEKA legt een nieuwe termijn op.

Wat kost het om label D te halen?

Voor de BeterEPC-kostenstudie rekende ik echte EPC's van woningen die te koop stonden volledig door. 149 attesten haalden bij die herberekening de score op het attest binnen de marge. 73 daarvan hadden label E of F en vallen dus onder de renovatieplicht. Per woning zocht de rekenmotor het goedkoopste pakket werken dat label D haalt: eerst de schil, dan de installaties, nooit een warmtepomp zonder dak- en muurisolatie.

Bron: BeterEPC-kostenstudie, november 2026. Goedkoopste pakket naar label D per woning. 'Vanaf' is de ondergrens van de prijsvork die de tool toont: incl. plaatsing en 6 % btw, normale afwerking, prijspeil oktober 2026. Middelste helft: de helft van de woningen zit tussen die twee bedragen. Premies zijn niet afgetrokken.

Wat opvalt in dezelfde steekproef:

• Bij 79 % van de woningen met label E volstaat één ingreep.
• Bij label F volstaan twee ingrepen of minder in 63 % van de gevallen.
• Dak isoleren zit in 74 % van de goedkoopste pakketten naar label D.
• Het woningtype weegt mee: voor een rijwoning is de mediaan vanaf € 7.800, voor een open bebouwing vanaf € 20.900 (label E en F samen).

Voor jouw woning kan het meer of minder zijn. Het hangt af van de oppervlaktes, van wat al geïsoleerd is en van je installaties. Echte offertes kunnen afwijken door afwerking, toestand en regio. De steekproef bestaat bovendien uit woningen die openbaar te koop stonden, en die zijn vaak ouder en slechter dan gemiddeld. Welke werken het verschil maken, lees je in Van EPC F naar D.

De EPC-labelpremie staat sinds 1 juli 2026 dicht voor nieuwe dossiers: alleen wie een goedgekeurde activatie bij Fluvius heeft van uiterlijk 31 december 2024 en een start-EPC van 2019 tot en met 2024, kan nog aanvragen (vlaanderen.be).

Appartement: de plicht geldt per wooneenheid

Koop je een appartement met label E of F, dan geldt de plicht voor jouw wooneenheid. De gemeenschappelijke delen vallen er niet onder. Toch kunnen werken aan het dak of de gevels je label sterk verbeteren. Daarover beslist de algemene vergadering van de VME. Wettelijk verplichte werken, zoals werken die nodig zijn voor de renovatieplicht, kan de algemene vergadering beslissen met een gewone meerderheid (50 % + 1).

In je eigen eenheid kan je zelf ramen, ventilatie en een eigen verwarming aanpakken. Een voorbeeld dat ik doorrekende: een appartement van 98 m² op de bovenste verdieping in Antwerpen, met label F (658 kWh/m²) en een niet-geïsoleerd dak erboven. Alleen dat dak isoleren brengt het naar 282 kWh/m², label C, vanaf € 11.900 (incl. plaatsing en 6 % btw, normale afwerking, prijspeil oktober 2026). Het dak is een gemeenschappelijk deel, dus de VME beslist.

Het EPC van een eengezinswoning geeft gemiddelde prijsindicaties, dat van een appartement niet. Meer daarover in Renovatieplicht voor een appartement.

Stappenplan: op tijd naar label D

1. Zet je deadline vast. Neem de datum van de authentieke akte en tel er 6 jaar bij. Plan de werken én het nieuwe EPC ruim vóór die datum.
2. Bekijk je EPC. Noteer je score en je label, en lees de aanbevelingen. Hoe ver je boven 400 kWh/m² zit, bepaalt hoeveel werk nodig is.
3. Reken combinaties door. Upload je EPC in BeterEPC. Je ziet gratis per combinatie van werken het label en een prijsvork. De tool werkt met residentiële EPC's vanaf 2019; een ouder EPC rekent hij niet door. Het resultaat is een simulatie, geen officieel EPC.
4. Vraag offertes en werk in de juiste volgorde. Eerst de schil: dak, muren, vloer, ramen. Daarna de installaties. Een warmtepomp komt pas na dak- en muurisolatie. Voorzie ventilatie als je isoleert, anders riskeer je condensatie en schimmel.
5. Laat een nieuw EPC opmaken. Na de werken maakt een energiedeskundige type A het nieuwe EPC op. Dat is je bewijs voor de renovatieplicht.