Warmtepomp, zonnepanelen of nieuwe ketel: wat doet het met je EPC?

Bijgewerkt op 3 november 2026 · door Siemen Reynders, erkend energiedeskundige

Eerst isoleren, dan installaties

Je EPC kijkt naar de isolatie van dak, muren, vloer en ramen, en naar de installaties voor verwarming, warm water, ventilatie en zonne-energie. Een nieuwe verwarming verandert hoe je warmte maakt, niet hoeveel warmte je woning verliest. Daarom volgt BeterEPC een vaste volgorde: eerst de schil, dan de installaties. In de tool komt een warmtepomp nooit in een ongeïsoleerde woning. Een pakket met een warmtepomp bevat altijd dak- en muurisolatie, tenzij die er al is.

Ook de Vlaamse overheid wijst erop dat de efficiëntie van een warmtepomp sterk afhangt van de isolatie. Met haar indicatieve tool Warmtepompklaar ga je na of je woning eerst extra isolatie nodig heeft.

Die volgorde zie je ook in de kostenstudie: dakisolatie zit in 74 % van de goedkoopste pakketten die een woning met label E of F naar label D brengen. Hoe zo'n pakket eruitziet, lees je in van EPC F naar D.

Een voorbeeld

Een appartement van 98 m² op de bovenste verdieping in Antwerpen (bouwjaar 1959, collectieve stookolieketel) heeft een EPC van 658 kWh/m², label F. Het dak erboven is niet geïsoleerd. Alleen het dak isoleren brengt de score naar 282 kWh/m², label C, vanaf € 11.900 (incl. 6 % btw). Daarna stelt de tool voor: muren isoleren (−112 kWh/m²), ventilatie D (−37) en een zonneboiler (−23). De installaties leveren hier dus veel minder op dan het dak. Het dak is wel een gemeenschappelijk deel: daarover beslist de VME.

Winst en kost per installatie

De tabel toont hoeveel elke maatregel de energiescore verlaagt en wat de werken minstens kosten. Hoe lager de score, hoe beter het EPC-label. De cijfers komen uit de BeterEPC-kostenstudie (november 2026): 149 EPC's van woningen die te koop stonden, volledig doorgerekend volgens de officiële rekenmethode. De winst is gemeten op het moment dat de maatregel in het stappenplan komt, dus na de eerdere stappen. Voor een warmtepomp is dat altijd ná dak- en muurisolatie. Het cijfer zegt dus wat ze nog toevoegt aan een woning waarvan dak en muren al geïsoleerd zijn.

Bron: BeterEPC-kostenstudie, november 2026. P25 – P75 is de middelste helft van de gevallen. 'Kost vanaf' is de ondergrens van de vork van ± 10 % die de tool toont rond eenheidsprijs maal hoeveelheid: incl. plaatsing en 6 % btw, normale afwerking, prijspeil oktober 2026, zonder premies. Echte offertes kunnen afwijken. Methode en beperkingen: kostenstudie label D.

Warmtepomp en hybride warmtepomp

Een volledige lucht/water-warmtepomp vervangt je ketel en maakt ook het warm water. In de kostenstudie verlaagt ze de score met een mediaan van 43 kWh/m², vanaf € 14.000. Ter vergelijking: dakisolatie haalt in dezelfde studie 159 kWh/m², vanaf € 6.300. Voor je label is de warmtepomp dus een dure stap. Ze komt pas aan bod als de schil in orde is.

Een hybride warmtepomp werkt samen met een ketel. BeterEPC rekent ze als een warmtepomp naast je bestaande ketel, aan € 9.000. Ook daarvoor geldt in de tool dezelfde regel: alleen in een pakket met dak- en muurisolatie. Vlaanderen.be raadt bij een matig geïsoleerde woning eveneens aan om eerst in isolatie te investeren. De kostenstudie geeft geen apart cijfer voor de hybride warmtepomp. Wat ze voor jouw woning doet, kan je in de simulatie nagaan.

Heb je een appartement met een collectieve ketel? Dan beslist de VME over die ketel. Meer daarover lees je in renovatieplicht voor appartementen.

Verandert dat in 2027?

Volgens het Actieplan Warmtepompen 2030, dat de Vlaamse Regering op 3 juli 2026 goedkeurde, wel. Vanaf 1 januari 2027 rekent de EPC-rekenmethode elektriciteit om met een primaire energiefactor van 1,9 in plaats van 2,5. Een kWh stroom telt dan minder zwaar. Volgens het plan verbetert daardoor het effect van een warmtepomp op de energiescore. BeterEPC rekent met de rekenmethode die vandaag geldt. De cijfers op deze pagina gelden dus voor de huidige regels.

Zonnepanelen, zonneboiler en warmtepompboiler

Ook zonne-energie telt mee in je EPC. BeterEPC rekent standaard met ± 10 panelen, samen ± 4 kWp, aan € 1.250 per kWp. In de kostenstudie leveren zonnepanelen een mediaan van 43 kWh/m² op, vanaf € 4.500.

Voor warm water rekent de tool twee installaties door. Een zonneboiler met 4 m² collectoren levert in de kostenstudie 14 kWh/m² op, vanaf € 4.500. Een warmtepompboiler levert 15 kWh/m² op, vanaf € 2.700. Kies je een volledige warmtepomp met boiler, dan heb je geen aparte warmtepompboiler meer nodig.

Ventilatie en luchtdichtheid horen samen

Isolatie en nieuwe ramen maken je woning luchtdichter. Dan heb je ventilatie nodig: toevoer van verse lucht in de leefruimtes, afvoer in keuken, badkamer en wc. Zonder ventilatie riskeer je condensatie en schimmel. Sinds 1 januari 2024 brengt de energiedeskundige de ventilatie per ruimte in kaart in het EPC. De reden volgens de Vlaamse overheid: in een luchtdichtere woning kan je niet meer rekenen op natuurlijke infiltratie.

BeterEPC rekent twee systemen door. Ventilatie D haalt met warmteterugwinning de warmte uit de afgevoerde lucht terug. In de kostenstudie levert ze 46 kWh/m² op, vanaf € 7.200. Ventilatie C+ kost in de tool € 3.500. Daarvoor heeft de kostenstudie geen apart cijfer.

Een luchtdichtheidsmeting kost € 500. Zonder meting rekent het EPC met een standaardwaarde van 12 m³/(h·m²). BeterEPC rekent na de meting met 6 m³/(h·m²). Die winst telt dus alleen als de meting dat bevestigt. In de kostenstudie levert de meting 22 kWh/m² op, vanaf € 450.

Nieuwe ketel of betere regeling

Een nieuwe condenserende gasketel kost in BeterEPC € 5.000. In de kostenstudie levert hij een mediaan van 114 kWh/m² op, vanaf € 4.800. De spreiding is groot: de middelste helft ligt tussen 87 en 186 kWh/m². Wat een nieuwe ketel oplevert, hangt af van de ketel die er nu staat. De simulatie rekent dat voor jouw woning door.

Een kleinere ingreep is een betere regeling van de verwarming die je al hebt: een buitenvoeler met weersafhankelijke regeling (€ 350) of een kamerthermostaat (€ 450). In de kostenstudie levert dat 15 kWh/m² op, vanaf € 900. Verwarmingsleidingen isoleren die door onverwarmde ruimtes lopen, levert 12 kWh/m² op, vanaf € 550.

Wat BeterEPC niet rekent

Een airco of lucht-luchtwarmtepomp rekent BeterEPC niet door. Ik geef er daarom geen cijfers voor. Wil je weten wat zo'n toestel met jouw EPC doet, vraag het dan aan een energiedeskundige.

Het resultaat van de tool is een simulatie, geen officieel EPC. De tool werkt met residentiële EPC's vanaf 2019. Moet je na de werken bewijzen dat je woning label D haalt, bijvoorbeeld voor de renovatieplicht (renovatieverplichting), dan heb je een nieuw EPC van een energiedeskundige nodig.